Wąskie uliczki wyłożone brukiem, domy z muru pruskiego w kolorach ochry i błękitu, a nad nimi łagodne zbocza pokryte rzędami winorośli sięgającymi po horyzont. Wycieczka Alzacja szlak winny to jedno z tych doświadczeń, które zostaje w pamięci na lata – nie tylko ze względu na widoki, ale też na smak rieslingów degustowanych wprost u winiarzy. Alzacja Francja co zobaczyć? Odpowiedź zaczyna się na 170-kilometrowym szlaku biegnącym od Marlenheim na północy po Thann na południu i prowadzi przez kilkadziesiąt wiosek, z których każda wygląda jak ilustracja z książki baśni. Ten region łączy wpływy francuskie i germańskie w sposób niepowtarzalny – od kuchni przez architekturę po same odmiany winogron.

Route des Vins d’Alsace – 170 km między winnicami

Alzacki szlak winny (Route des Vins d’Alsace) powstał oficjalnie w 1953 roku, co czyni go jednym z najstarszych szlaków winnych we Francji. Trasa biegnie wzdłuż wschodnich stoków Wogezów na wysokości 200-400 m n.p.m., gdzie mikroklimat – ciepłe lata i suche jesienie – sprzyja uprawie siedmiu odmian winogron dopuszczonych do produkcji wina alzackiego.

Przejazd samochodem z Marlenheim do Thann zajmuje bez postojów około 2,5 godziny, ale planowanie wycieczki na jeden dzień to błąd, który popełnia wielu podróżnych. Każda wioska kusi degustacją, każdy zakręt drogi otwiera panoramę godną zatrzymania. Przy tempie 3-4 miejscowości dziennie potrzeba minimum 4-5 dni, żeby poczuć charakter regionu, a nie tylko go przemknąć.

Siedem odmian wina alzackiego i ich charakter

Wino alzackie wyróżnia się na tle reszty Francji tym, że etykiety podają nazwę odmiany winogron, a nie apelację – co dla początkujących miłośników wina jest ogromnym ułatwieniem. Riesling, który dojrzewa tu na glebach wapiennych i granitowych, daje wina suche z mineralną nutą i kwasowością, jakiej nie znajdziemy w rieslingach niemieckich. Gewürztraminer zaskakuje aromatem liczi i róży przy jednoczesnej pełni w ustach – to odmiana, którą albo się kocha, albo uważa za zbyt intensywną.

Pinot Gris w alzackim wydaniu osiąga głębię bliższą burgundzkim chardonnay niż włoskim pinot grigio. Muscat d’Alsace, w przeciwieństwie do muskatów z południa, jest wytrawny i pachnie świeżym winogronem prosto z krzewu. Podczas degustacji w lokalnych cave (piwnicach winiarskich) warto pytać o Crémant d’Alsace – musującą alternatywę dla szampana, produkowaną metodą tradycyjną, której cena rzadko przekracza 10-12 euro za butelkę.

Colmar – wenecka starówka w sercu winnic

Colmar to naturalny punkt bazowy dla wypraw po szlaku winnym i jednocześnie miasto, które samo w sobie zasługuje na co najmniej pełny dzień zwiedzania. Dzielnica Petite Venise z kolorowymi domami odbijającymi się w kanale rzeki Lauch przyciąga fotografów o każdej porze roku, choć najpiękniej prezentuje się wczesnym rankiem, zanim pojawią się tłumy.

Wycieczka po Colmarze prowadzi przez place otoczone renesansowymi kamienicami – Maison Pfister z 1537 roku z malowanymi fryzami, Maison des Têtes ozdobioną 106 rzeźbionymi głowami na fasadzie, wreszcie Koïfhus, czyli dawną komorę celną z XV wieku. W Muzeum Unterlinden znajduje się Ołtarz z Isenheim autorstwa Matthiasa Grünewalda, uznawany za jedno z najważniejszych dzieł malarstwa europejskiego – sam ten obraz uzasadnia wizytę w mieście.

Colmar liczy zaledwie 70 tysięcy mieszkańców, co sprawia, że starówkę obchodzi się pieszo w 2-3 godziny. Resztę dnia warto poświęcić na rowerową wycieczkę po okolicznych winnicach. Wypożyczalnie rowerów elektrycznych działają od marca do listopada, a wyznaczone ścieżki prowadzą między rzędami winorośli do sąsiednich wiosek oddalone o 5-8 km.

Eguisheim i Kaysersberg – dwie wioski, dwa oblicza Alzacji

Eguisheim leży zaledwie 5 km od Colmaru, a mimo to czuć tu zupełnie inny rytm. Wioska zbudowana jest na planie koncentrycznych okręgów wokół zamku z VIII wieku, co nadaje jej spiralny układ uliczek niepowtarzalny w skali całej Francji. W 2013 roku Eguisheim otrzymała tytuł ulubionej wioski Francuzów w ogólnokrajowym plebiscycie – i trudno się temu dziwić, spacerując między domami z muru pruskiego, których balkony uginają się od pelargonii od maja do października.

Eguisheim to również kolebka alzackiego winiarstwa. Według lokalnej tradycji papież Leon IX, urodzony tu w 1002 roku, promował wina z rodzinnych stron na dworach europejskich. Obecnie w wiosce liczącej niecałe 1700 mieszkańców działa ponad 30 domów winiarskich oferujących degustacje. Grand Cru Eichberg i Grand Cru Pfersigberg – dwa prestiżowe terroirs otaczające wioskę – dają riesllingi i gewürztraminerry o wyjątkowej złożoności.

Kaysersberg — kamienne mosty i imperialny zamek

Kaysersberg, położony 12 km na północny zachód od Colmaru, łączy średniowieczny charakter z żywą atmosferą miasteczka, w którym wciąż toczą się targi i festiwale. Kamienny most warowny z XV wieku nad rzeką Weiss, z kaplicą pośrodku, to jeden z najfotografowanych obiektów w Alzacji. Nad miasteczkiem góruje ruina zamku cesarskiego z XIII wieku, z której rozciąga się widok na dolinę i okoliczne winnice.

Tu urodził się Albert Schweitzer – laureat Pokojowej Nagrody Nobla z 1952 roku. Jego dom rodzinny zamieniono w muzeum, a opowieść o lekarzu, który poświęcił europejską karierę dla szpitala w Gabonie, nadaje temu urokliwemu miasteczku wymiar wykraczający poza turystyczną pocztówkę. Kaysersberg ma też doskonałe restauracje serwujące lokalne specjały: baeckeoffe (zapiekankę z trzech rodzajów mięsa marynowanych w winie), flammekueche (alzacką pizzę na cienkim cieście) i kugelhopf (drożdżową babkę z rodzynkami).

Strasburg – gotycka katedra i dzielnica na wodzie

Strasburg pełni funkcję stytycznej stolicy Alzacji i jednocześnie siedziby Parlamentu Europejskiego, co nadaje miastu kosmopolityczny charakter. Atrakcje Strasburga koncentrują się wokół wyspy Grande Île, wpisanej na listę UNESCO w 1988 roku jako pierwszy w historii cały obszar miejski uznany za dziedzictwo ludzkości.

Katedra Notre-Dame de Strasbourg przez 227 lat – od 1647 do 1874 roku – była najwyższą budowlą świata ze swoją wieżą sięgającą 142 metrów. Fasada zachodnia pokryta jest setkami rzeźb przedstawiających sceny biblijne, a różowawy piaskowiec z Wogezów zmienia odcień w zależności od pory dnia. Wewnątrz uwagę przykuwa zegar astronomiczny z 1843 roku, który codziennie o 12:30 odgrywa mechaniczny spektakl z procesją apostołów.

• Petite France to dzielnica rybaków i garbarzy, gdzie kanały rzeki Ill rozgałęziają się między domami z XVII wieku, a mosty zakryte (Ponts Couverts) z trzema wieżami strażniczymi zamykają panoramę od zachodu
• Barrage Vauban – zapora zaprojektowana przez słynnego inżyniera wojskowego Ludwika XIV — oferuje darmowy taras widokowy na dachu, z którego obejmuje się wzrokiem całą starówkę i iglicę katedry
• Muzeum Alzackie przy Quai Saint-Nicolas prezentuje wnętrza tradycyjnych domów alzackich z meblami, strojami i narzędziami codziennego użytku – daje lepsze zrozumienie kultury regionu niż jakikolwiek przewodnik
• Dzielnica europejska z budynkami Parlamentu Europejskiego i Rady Europy pokazuje drugie oblicze miasta, odległe stylistycznie o kilkaset lat od gotyckiej starówki

Strasburg sprawdza się jako punkt startowy lub końcowy wycieczki po szlaku winnym. Dojazd z dworca centralnego do Colmaru zajmuje pociągiem TER zaledwie 32 minuty, a bilety kosztują 13-16 euro w jedną stronę (dane na 2025 rok).

Kiedy jechać i jak zaplanować trasę po Alzacji?

Sezon na szlaku winnym trwa od kwietnia do listopada, ale każda pora ma swój charakter. Wiosna (kwiecień–maj) to okres kwitnących sadów i pustych szlaków – idealna pora dla tych, którzy nie lubią tłumów. Lato przynosi festiwale winne praktycznie co weekend w innej wiosce, a temperatury sięgają 25-30°C. Jesień – od połowy września do końca października – to absolutny szczyt: winobranie, złote liście winorośli na zboczach i Fête des Vendanges w dziesiątkach miejscowości.

Z naszego doświadczenia wynika, że optymalny czas na zwiedzanie to 5-7 dni. Przy krótszym pobycie trzeba wybierać między miastami a winnicami, a Alzacja zasługuje na jedno i drugie. Bazując się w Colmarze, docieramy samochodem do większości atrakcji w promieniu 30-40 minut. Dla osób bez auta kursują autobusy szlaku winnego (Navette des Vins) łączące wioski w sezonie letnim.

Warto zarezerwować noclegi z wyprzedzeniem, szczególnie we wrześniu i październiku, kiedy winobranie przyciąga podróżnych z całej Europy. Mniejsze wioski oferują chambres d’hôtes (odpowiednik B&B) prowadzone często przez samych winiarzy – budzenie się w domu otoczonym winnicami i śniadanie z lokalnym serem munster to doświadczenie, którego żaden hotel sieciowy nie zastąpi.